สึนามิ

posted on 20 Nov 2010 11:38 by pack-sp

สึนามิ

 

 

 

 

 

 

     คลื่นสึนามิ (ญี่ปุ่น: 津波 tsunami  คลื่นที่ท่าเรือ หรือ คลื่นชายฝั่ง ) คือ คลื่นหรือกลุ่มคลื่นที่มีจุดกำเนิดอยู่ในเขตทะเลลึก ซึ่งมักปรากฏหลังแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ แผ่นดินไหวใต้ทะเล ภูเขาไฟระเบิด ดินถล่ม แผ่นดินทรุด หรืออุกกาบาตขนาดใหญ่ตกลงในทะเล คลื่นสึนามิสามารถเข้าทำลายพื้นที่ชายฝั่ง ทำให้เกิดการสูญเสียทั้งชีวิตและทรัพย์สินได้

การเกิดสึนามิ

ขณะที่จุดต่ำสุดของคลื่นเคลื่อนเข้าสู่ฝั่ง ระดับน้ำทะเลจะลดลงและทำให้ขอบทะเลร่นถอยออกจากชายฝั่ง ถ้าชายฝั่งนั้นมีความลาดชันน้อย ระยะการร่นถอยนี้อาจมากถึง 800 เมตร ผู้ที่ไม่ทราบถึงอันตรายที่จะเกิดขึ้นอาจยังคงรออยู่ที่ชายฝั่งด้วยความสนใจ นอกจากนี้บริเวณที่ต่ำ อาจเกิดน้ำท่วมได้ก่อนที่ยอดคลื่นจะเข้าปะทะฝั่ง น้ำที่ท่วมนี้อาจลดลงได้ก่อนที่ยอดคลื่นถัดไปจะเคลื่อนที่ตามเข้ามา ดังนั้นการทราบข้อมูลเกี่ยวกับคลื่นสึนามิจึงเป็นสิ่งที่สำคัญที่จะทำให้ตระหนักถึงอันตราย ตัวอย่างเช่น ในกรณีที่ระดับน้ำในครั้งแรกลดลงไปนั้น อาจมีคลื่นลูกใหญ่ตามมาอีกได้

ประเทศและบริเวณที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดสึนามิได้มีการติดตั้งระบบเตือนภัยเพื่อพยากรณ์ และตรวจจับการเกิดขึ้นของคลื่นยักษ์นี้

แม้การป้องกันไม่ให้คลื่นสึนามิเกิดขึ้นจะยังทำไม่ได้ ในบางประเทศได้มีการสร้างเครื่องป้องกันและลดความเสียหายในกรณีที่คลื่นสึนามิจะเข้ากระทบฝั่ง ยกตัวอย่างเช่น ประเทศญี่ปุ่นได้มีการสร้างกำแพงป้องกันสึนามิที่มีความสูงกว่า 4.5 เมตร ด้านหน้าของชายฝั่งบริเวณที่มีประชากรหนาแน่น บางที่ได้มีการสร้างกำแพงกันน้ำท่วมและทางระบายน้ำเพื่อปรับเปลี่ยนทิศทางของคลื่น และลดแรงกระแทกของคลื่น ถึงแม้ว่า ในกรณีของคลื่นสึนามิที่เข้ากระทบเกาะฮอกไกโดที่มักมีความสูงมากกว่าเครื่องกีดขวางที่ได้สร้างขึ้น กำแพงเหล่านี้อาจช่วยลดความเร็วหรือความสูงของคลื่นแต่ไม่สามารถที่จะป้องกันการสูญเสียชีวิตและทรัพย์สินได้

สำหรับประเทศไทย เมื่อวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2547 (ค.ศ. 2004) หลังจากที่คลื่นสึนามิที่เกิดจากแผ่นดินไหวใต้น้ำเข้ากระทบชายฝั่งทางใต้ กรมอุตุนิยมวิทยาได้ออกมาตรการป้องกันภัยจากคลื่นสึนามิ เพื่อเตือนประชาชนให้ป้องกันตัวโดยไม่ต้องรอประกาศจากทางราชการ

 

สาเหตุการเกิด

   คลื่นสึนามิเกิดขึ้นจากการกระทบกระเทือนที่ทำให้น้ำปริมาณมากเกิดการเคลื่อนตัว เช่น แผ่นดินไหว แผ่นดินถล่ม หรืออุกกาบาตพุ่งชน

เมื่อแผ่นดินใต้ทะเลเกิดการเปลี่ยนรูปร่างอย่างกระทันหัน จะทำให้น้ำทะเลเกิดเคลื่อนตัวเพื่อปรับระดับให้เข้าสู่จุดสมดุลและจะก่อให้เกิดคลื่นสึนามิ การเปลี่ยนรูปร่างของพื้นทะเลมักเกิดขึ้นเมื่อเกิดแผ่นดินไหวเนื่องจากการขยับตัวของเปลือกโลก ซึ่งจะเกิดบริเวณที่ขอบของเปลือกโลกหลายแผ่นเชื่อมต่อกันที่เรียกว่า รอยเลื่อน (fault) เช่น บริเวณขอบของมหาสมุทรแปซิฟิก นอกจากแผ่นดินไหวแล้ว ดินถล่มใต้น้ำที่มักเกิดร่วมกับแผ่นดินไหวสามารถทำให้เกิดคลื่นสึนามิได้เช่นกัน

นอกจากการกระทบกระเทือนที่เกิดใต้น้ำแล้ว การที่พื้นดินขนาดใหญ่ถล่มลงทะเล หรือการตกกระทบพื้นน้ำของเทหวัตถุ ก็สามารถทำให้เกิดคลื่นได้ คลื่นสึนามิที่เกิดในรูปแบบนี้จะลดขนาดลงอย่างรวดเร็วและไม่มีผลกระทบต่อชายฝั่งที่อยู่ห่างไกลมากนัก อย่างไรก็ตาม ถ้าแผ่นดินมีขนาดใหญ่มากพอ อาจทำให้เกิด เมกะสึนามิ ซึ่งอาจมีความสูงร่วมร้อยเมตรได้

ข้อสังเกตการเกิดสึนามิ

- ก่อนเกิดสึนามิแผ่นดินไหวประมาณ 9.0 ริคเตอร์    ได้มีการเกิดแผ่นดินไหวขนาดค่อนข้างแรงเช่นกันที่
บริเวณใกล้ๆ เกาะทัสมาเนีย ชายฝั่งตะวันออกเฉียงใต้ของประเทศออสเตรเลีย ซึ่งถ้าพิจารณาจากแผน
ที่ของ plates 12 ชิ้นบนเปลือกโลกที่เรียงต่อๆ กันอยู่ จะพบว่าจุดที่เกิดเหตุครั้งนั้นกับครั้งนี้ อยู่บน
plate เดียวกัน เพียงแต่เป็นคนละด้านของ plate  ซึ่งสันนิษฐานกันว่าเหตุจากการเกิดแผ่นดินไหว
ครั้งก่อน ทำให้เกิดความไม่สมดุลย์ที่เปลือกโลก plate นี้ขึ้น และเป็นสาเหตุให้เกิดแผ่นดินไหวครั้งมหา
วิปโยคนี้ตามมา


- ว่ากันว่าสัตว์ทั้งหลาย เป็นเครื่องเตือนภัยแผ่นดินไหวที่ดีที่สุดอย่างหนึ่ง เนื่องจากสัตว์หลายๆ ประเภท
มีประสาทสัมผัสที่ไวกว่ามนุษย์เป็นสิบเป็นร้อยเท่า  อย่างเช่นสุนัข นก หรือปลาโลมาเหล่านี้จะได้ยิน
ความถี่เสียงที่สูงเกินกว่าที่หูมนุษย์จะได้ยิน  ซึ่งก่อนเกิดเหตุแผ่นดินไหวบนบก จะพบว่าสุนัขมักจะเกิด
อาการกระวนกระวาย  ไม่เชื่อฟังท่านเหมือนเคย  วิ่งเหมือนต้องการจะหนีหรือตื่นกลัวอะไรบางอย่าง
หรือพวกนก จะบินกันอย่างแตกตื่น ไม่เป็นไปตามธรรมชาติ  และครั้งนี้ก็เช่นกัน เพราะมีข่าวก่อนหน้านี้
ไม่นานว่าได้เกิดปรากฏการณ์ปลาโลมาเป็นร้อยๆ ตัว ว่ายเกยตื้นมาตายบริเวณชายหาดของประเทศ
ออสเตรเลียและนิวซีแลนด์  ดังนั้นถ้าได้ยินข่าวในทำนองดังกล่าว  ให้ระวังภัยพิบัติจากธรรมชาติที่จะ
เกิดขึ้นในช่วงนั้นเป็นพิเศษ


- เนื่องจากสึนามิมักเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของเปลือกโลกใต้ท้องทะเล ดังนั้นจะต้องมีแผ่นดินไหวหรือ
ภูเขาไฟระเบิดเกิดขึ้นในทะเล  ซึ่งแม้เราจะอยู่บนบก เราก็อาจสัมผัสได้ถึงอาการสั่นไหวหรือฝุ่นควัน
ดังนั้นเมื่อมีเหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้น  ก็ควรรีบถอยห่างออกจากพื้นที่ชายฝั่งก่อนโดยเร็วเพื่อเป็นการไม่
ประมาท และเร่งตรวจสอบว่าเกิดเหตุการณ์ใดขึ้น จุดเกิดเหตุอยู่ห่างจากจุดที่ท่านอยู่มากน้อยเพียงใด
และในแนวใด   ถ้าจุดที่เราอยู่ อยู่ในแนวกระจายของหน้าคลื่นตรงๆ โดยไม่มีแผ่นดินบัง จะเกิดการ
ปะทะที่รุนแรงมาก ซึ่งเป็นสาเหตุว่าทำไมชายฝั่งระนอง พังงา ภูเก็ต ถึงมีผู้เสียชีวิตเป็นจำนวนมาก ใน
ขณะที่ตรัง สตูลและมาเลเซียมีน้อยกว่า ก็เพราะมีหัวเกาะสุมาตราบังไว้นั่นเอง เนื่องจากคลื่นจะเดิน
ทางในแนวเส้นตรงเท่านั้น ไม่สามารถเลี้ยวได้ และถ้าเป็นในแนวทแยงจากจุดกำเนิดคลื่น ก็จะได้รับผล
กระทบน้อยกว่าจุดที่อยู่ในแนวการกระจายตัวของหน้าคลื่นโดยตรง ซึ่งจะกระเพื่อมเป็นวงไกลออกไป
เรื่อยๆ จากจุดกำเนิดคลื่น ณ ตำแหน่งที่เกิดแผ่นดินไหว นอกจากนั้นคลื่นซึนามิยังเดินทางไปได้ไกลมาก
เพราะที่ชายฝั่งตะวันออกของทวีปอาฟริกา คือ โซมาเลีย เคนยา แทนซาเนีย มาดากัสการ์ ฯลฯ ที่อยู่
ไกลออกไปจากจุดเกิดเหตุร่วม 6,000 ถึง 7,000 กิโลเมตร ก็ยังได้รับผลกระทบ มีคนเสียชีวิตจาก
ซึนามิครั้งนี้เช่นกัน


- ข้อสังเกตสำคัญเกี่ยวกับภัยพิบัติทางน้ำ  ไม่ว่าจะเป็นธารน้ำตกหรือชายฝั่งทะเลก็ตาม  คือการที่ระดับ
น้ำมีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วภายในเวลาไม่กี่นาทีและการเปลี่ยนสีของน้ำอย่างรวดเร็ว อย่างเช่น
ถ้าคุณเล่นน้ำตกอยู่  แล้วสังเกตเห็นน้ำเปลี่ยนเป็นสีขุ่นหรือแดงกระทันหัน ให้รีบขึ้นไปบนตลิ่งและ
สันนิษฐานไว้ก่อนว่าอาจมีน้ำป่าซัดมาในเวลาไม่นาน (เหมือนที่เคยเกิดขึ้นที่วังตะไคร้ จ.นครนายก ก็
เคยมีคนให้สัมภาษณ์ทำนองนี้เช่นกัน)  ส่วนสึนามิครั้งนี้ ก็ได้เกิดการลดระดับของน้ำทะเลลงอย่างรวด
เร็วจนแห้งขอดจากแนวชายฝั่งเดิม ภายในเวลาไม่กี่นาที  ก่อนที่คลื่นยักษ์จะซัดเข้าสู่ชายฝั่ง
(ซึ่งยิ่งน้ำลดไกลเท่าใด คลื่นที่จะซัดในเวลาหลังจากนั้นก็น่าจะรุนแรงมากขึ้นเท่านั้น) หรือถ้าคนที่กำลัง
ดำน้ำอยู่ ก็จะพบว่าระดับความใสและความแรงของกระแสน้ำเกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างกระทันหัน  ซึ่ง
ถ้าเกิดเหตุการณ์เช่นนี้ให้รีบหนีให้ห่างจากชายฝั่งขึ้นไปอยู่บนที่ดอนโดยเร็วที่สุด  อย่ามัวแต่มุงดูหรือสงสัย
ว่าเกิดอะไรขึ้น  เพราะคุณอาจหนีไม่ทันเมื่อมองเห็นยอดคลื่นซัดเข้ามาแล้ว


- ซึนามิที่เกิดจากแผ่นดินไหวใต้ทะเล ไม่ได้เกิดจากลมหรือพายุ จะมีลักษณะเป็นคลื่นใต้น้ำมากกว่าคลื่น
บนผิวน้ำ เพราะฉะนั้นบนผิวทะเลที่ห่างชายฝั่งจะดูค่อนข้างสงบ  แต่จะแผลงฤทธิ์อย่างรุนแรงก็ต่อเมื่อซัด
เข้าสู่ชายฝั่งแล้ว  ดังนั้นจึงสังเกตได้ค่อนข้างยาก (ที่สังเกตเห็นได้ชัดเจนที่สุด น่าจะเป็นการที่น้ำทะเล
ลดระดับลงอย่างรวดเร็ว

ข้อปฎิบัติบัติการเกิดสึนามิ

 - ถ้าคุณอยู่บริเวณชายฝั่งและสงสัยว่าจะเกิดซึนามิซัด  สติคือสิ่งสำคัญที่สุด มองหาทางหนีทีไล่ไว้ให้ดี ถ้า
หนีไม่ทันให้จับยึดสิ่งที่มั่นคงแข็งแรงพอที่จะไม่ปลิวไปตามความแรงของน้ำ (เช่นต้นมะพร้าว) ให้แน่น
เพื่อไม่ให้น้ำกวาดคุณลงไปในทะเล หรือถ้ามีตึกสูงอยู่ใกล้ๆ ให้วิ่งหนีขึ้นไปบนตึกชั้นสูงสุด
(ถ้าคุณมั่นใจว่าตึกนั้นสูงพ้นยอดคลื่นและแข็งแรงพอที่จะไม่พังทลายไปตามกระแสน้ำตอนที่คลื่นซัดเข้ามา)
อย่าวิ่งสะเปะสะปะเป็นอันขาด เพราะซึนามิซัดเร็วและแรงกว่าที่คุณคิดไว้มาก  อย่าพาตัวเองเข้าไปอยู่
ในมุมอับที่น้ำท่วมเข้าไปได้โดยที่คุณไม่มีทางออก อย่างห้องพักในโรงแรมหรือที่จอดรถใต้ดิน  และให้
ระวังเศษสิ่งของต่างๆ ที่จะปลิวมาปะทะร่างกายคุณตอนที่น้ำซัดเข้ามาและกวาดข้าวของลงไปในทะเล
ด้วย


- ถ้าคุณอยู่ใกล้ทะเลมากกว่าหรืออยู่ในทะเลอยู่แล้ว คิดว่าหนีขึ้นที่สูงบนชายฝั่งไม่ทัน และถ้าคุณมั่นใจว่า
เรือคุณมีขนาดใหญ่พอที่จะลอยลำต้าน ในกรณีเจอคลื่นสูงๆ ได้  ให้รีบออกห่างจากชายฝั่งให้เร็วและไกล
ที่สุด  เพราะน่าจะมีโอกาสรอดชีวิตมากกว่าอยู่ใกล้ชายฝั่งซึ่งเป็นจุดที่อันตรายที่สุด


- ถ้าคุณเป็นคนที่ว่ายน้ำแข็ง และยังมีลมหายใจ ไม่สำลักน้ำไปเสียก่อนตอนที่ถูกน้ำซัด  ถ้าคุณถูกน้ำกวาด
ลงไปในทะเล  ให้พยายามออกแรงให้น้อยที่สุด  พยายามลอยตัว พยุงตัวเองเข้าไว้  เซฟแรงไว้ให้
มากที่สุด เพื่อรอความช่วยเหลือจากเจ้าหน้าที่บนฝั่ง  อย่าพยายามออกแรงว่ายเข้าสู่ชายฝั่งเองถ้าไม่มั่น
ใจว่าใกล้พอ  เพราะมันอาจไกลกว่าที่คุณคิดหรือที่ประมาณไว้ด้วยสายตามาก


- เหตุการณ์ครั้งนี้ซึ่งเกิดขึ้นในเวลาเช้า  ทำให้พอมองเห็น 'สัญญาณเตือน' ล่วงหน้าของภัยธรรมชาติ
อยู่บ้าง  รวมทั้งยังมีคณะนักท่องเที่ยวที่ขึ้นเรือไปอยู่กลางทะเลแล้วจำนวนหนึ่ง ซึ่งถ้าเหตุการณ์นี้เกิดขึ้น
ในตอนกลางคืนที่คนส่วนใหญ่เข้าพักนอนในห้องพักริมชายหาดและกำลังพักผ่อนโดยไม่ทันระวังตัวใดๆ
อาจเกิดความสูญเสียมหาศาลกว่านี้  ซึ่งถ้าเป็นเหตุการณ์ตอนกลางคืน 'ระบบแจ้งเตือนภัยซึนามิ' ที่น่า
จะถูกผลักดันให้เข้าสู่ครม. ในอนาคตอันใกล้นี้  น่าจะก่อให้เกิดประโยชน์

 

  

edit @ 10 Jan 2011 22:06:23 by pack

Comment

Comment:

Tweet